Smell of Bliss. Fotografie: Deen van MeerSoms heb je zo’n dag waarbij alles op z’n plek valt. Wakker worden met een fit lijf, een dag vrij (redelijk legendarisch in mijn huidige leventje), een dag waarbij niets anders dan dans op het programma staat. Zo was de dag dat ik een workshop ging volgen van dansers van LeineRoebana, als introductie van hun nieuwe voorstelling Smell of Bliss. Diezelfde avond bezocht ik de voorstelling en ik kan je nu alvast zeggen, ondanks dat er al een paar dagen overheen zijn gegaan, krijg ik dat stuk maar niet uit mijn hoofd. Zie hier waarom…

Introductie
Bij de meeste dansers en dansliefhebbers is het Nederlandse gezelschap LeineRoebana, onder leiding van choreografen Andrea Leine en Harijono Roebana, al sinds jaar en dag een household name. Dit kleine, maar sterke Amsterdamse gezelschap wordt gekenmerkt door de belangrijke rol die (live) muziek speelt bij hun stukken, het combineren van dans met andere kunstdisciplines en de invloeden van andere culturen. Jaren geleden zag ik mijn laatste voorstelling van hun en daar heb ik eerlijk gezegd niet veel herinnering meer van. Tijd voor een hernieuwde kennismaking dus! Niet geheel onbelangrijk is het om te vermelden dat ik een aantal van de dansers ken vanuit danslessen die ik regelmatig volg bij de Henny Jurriëns Stichting in Amsterdam en dat maakt me altijd nieuwsgierig naar wat zij dan doen op het podium. Toen een tijdje terug de nogal hysterisch, lovende recensies van alle gerenommeerde kranten mij in het gezicht gewapperd werden, moest ik Smell of Bliss wel zelf gaan ervaren. Een voorstelling waarin één van Nederlands’ meest gevraagd violisten, Liza Ferschtman, de confrontatie aan gaat met de dansers van het gezelschap en stukken speelt van Bach en Bartok.

Workshop LeineRoebanaUri Eugenio (in het grijs)

De Workshop
Als je mijn blog al een tijdje leest, weet je dat ik voor dansvoorstellingen vaak in de Toneelschuur in mijn hometown Haarlem te vinden ben. Mijn thuistheater zeg maar (mocht dat een niet-bestaande term zijn, dan claim ik die bij deze, BAM!). Des te leuker vond ik het om te zien dat LeineRoebana voor de voorstelling Smell of Bliss hier een workshop organiseerde. Daar moest ik bij zijn! Bij aankomst in de dansstudio werden we voorgesteld aan dansers Heather Ware en Uri Eugenio, en de choreografe Andrea Leine herself (altijd leuk/ doodeng om een handje te schudden met zo iemand, ik weet nog de keer dat Jiří Kylián tegen me praatte en mijn schouder aanraakte, ik ga nóg hyperventileren als ik eraan terug denk). De opkomst was goed en na een voorstelrondje gingen we opwarmen en aan de slag met een stukje choreografie uit de voorstelling. Het was leuk om te zien dat iedereen (ongeacht leeftijd of danservaring) met het materiaal uit de voeten kon en de nadruk lag op het overlappen van bewegingen, contact maken met elkaar en zoals Eugenio met zijn grote glimlach zei, dat het ook te maken had met sensualiteit. Vooral dat laatste hoef je tegen mij niet twee keer te zeggen en dat werkte uitermate sfeerverhogend.

Workshop LeineRoebana 2Heather Ware

Hierna kregen we de opdracht om in duo’s samen een serie bewegingen te maken met gebruik van een lijst van acties en woorden. Deze hebben de dansers ook gebruikt in de voorstelling werd mij verteld. Ik wil niet alles weggegeven, maar mijn favoriete woorden waren ‘hond’ en ‘links, rechts, links, midden’. Je kunt veel zeggen over moderne dans, maar gevoel voor humor aanwezig? Check! De resultaten bij de groepjes waren verrassend goed en ik was vooral onder de indruk van de toewijding van de deelnemers. Zowel de dansers als Leine bleven betrokken in het maakproces, gaven feedback en hielden mij in ieder geval ontzettend scherp. Het is natuurlijk niet elke dag dat een choreograaf tegen je zegt dat het goed is wat je doet, maar dat je iets meer mag spelen met verschillen in dynamiek. Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik zou mijn moeder verhuren om vaker dat soort tips te krijgen van zo iemand (sorry mam!).

Workshop LeineRoebana 3Uiteindelijk mengden we de eerder aangeleerde choreografie met het eigen gemaakte stukje en zo ontstond een nieuw, custom made stuk dans. Daarna hebben we nog nagepraat met elkaar en zo ook kort gesproken over de voorstelling. Ik vond het jammer om niet erg veel in te gaan op het concept en het maakproces, maar anderzijds is het beleven van het materiaal veel waardevoller en zou het zonde zijn om alle geheimen van een dansvoorstelling al van tevoren te kennen. Toen ik onlangs naar het Scapino Ballet ging (naar Pearl), had ik voor mijn gevoel teveel informatie vooraf gekregen en bovendien te weinig geduld voor 1,5 uur non-stop barokmuziek, waardoor ik tijdens het stuk verveeld om me heen zat te kijken of iemand een emmer met chicken wings kon doorgeven of zin had om met mij een potje te duim-worstelen.

Het begin
In de mooie theaterzaal van de Toneelschuur kwam ik diezelfde avond fashionably late binnen, om abrupt te stoppen bij het zien van hangende boomstronken boven het podium. Als een vreemd scheikundig experiment zweefden ze grimmig boven de dansvloer, maar ik ving gelukkig nog op dat ze van binnen waren gemaakt van piepschuim. Anders zou het wel heel erg een Happy Tree Friends stijl dansvoorstelling zijn geworden. Tot mijn blijdschap zat de zaal erg vol en herkende ik veel gezichten van de workshop van eerder op de dag. Ik ben nog nooit naar een dansvoorstelling geweest waarbij mensen al bij voorbaat al enthousiast in de stoelen zaten. Nice.

In het schemerdonker komen dansers Tim Persent (die inmiddels al 50 jaar is, maar er nog steeds geweldig uitziet) en Uri Eugenio oplopen en gaan met een serene kalmte op twee stoelen zitten aan de zijkant van het podium. De ogen van Persent zijn zacht gesloten, is dat de stilte voor de storm? Het warme achterlicht maakt plaats voor een helder wit lichtvlak op de vloer waarin Eugenio en Persent een serie bewegingen doen die overduidelijk gebaseerd zijn op de woorden waar ik eerder die dag ook zelf een stuk op had gemaakt. Erg interessant om te zien wat zij met de opdracht gedaan hebben. Ik hoorde mensen om me heen zachtjes lachen en fluisteren van herkenning.
Heather Ware komt oplopen en introduceert ons aan een kleine speaker waar raspende, radio-achtige geluiden uit komen en waar ze als een gekke dj met kinderlijke nieuwsgierigheid mee gaat spelen en dansen. Langzaam komt violiste Liza Ferschtman oplopen en kapt de geluiden van de speaker af. Vanaf dat punt dwingt het prachtige vioolspel van Ferschtman respect af en neemt duidelijk een grote rol in het stuk in, waarbij zij zelf patronen door de ruimte loopt en op haar eigen manier meedanst met de rest. Zij wordt regelmatig ondersteund door poëtische woorden van een van de dansers waarbij het gaat over de muziek van Bach, kunst en humoristische uitspraken als “vroeger dacht men nog dat kunst ergens goed voor was!”. Smell of Bliss. Fotograaf Deen van MeerDichtbij komen
Terwijl voor de gemiddelde kijker het waanzinnige vioolspel (zeg maar gerust adembenemend) en de teksten al voldoende zouden zijn om twee uur lang spinnenrag in de mond te veroorzaken en zowel je achternaam als geboorteplaats te doen vergeten, zorgen de dansers ervoor dat je echt op een andere planeet bent. Een planeet waar dingen zeg maar geweldig zijn. De hele tijd. Normaliter ben ik kritischer en zuurder dan Karl Lagerfeld in de Primark, als het gaat om dansvoorstellingen, maar ik kan geen weerstand bieden tegen dit sterke stuk. Terwijl langzaamaan alle dansers aan ons geïntroduceerd worden, merk ik dat ik me steeds meer bedenk wat een magische sfeer dit stuk teweegbrengt in de zaal. De dans is perfect in harmonie of in contrast met de muziek, de dansers strijden of laten zich leiden door Ferschtman, waarbij vloeiende lijnen, schijnbaar moeiteloos vloerwerk en strakke bewegingen worden afgewisseld worden met duidelijke, maar oprechte ademhalingen en veel gebruik van de ruimte. Een jeugdige speelsheid straalt er vanaf, maar ook een toewijding en passie waarbij de So You Think You Can Dance-term “Dance for your life” een lachtertje lijkt. Dít is dansen voor het leven! Ook zie ik de overlappende kwaliteiten waar ik tijdens de workshop over geleerd heb duidelijk terugkomen in het choreografische materiaal. De focus van de dansers is erg duidelijk naar elkaar toe, waarbij ze elkaar vlijmscherp aanvoelen tijdens prachtige groepsstukken maar ook in duetten en solo’s. Geen cliché bewegingen te ontdekkingen, geen nutteloze hoge benen of standaard modern partnerwerk. Ik voel dat de dansers me aankijken, me aanspreken, ze dwingen me om met open mond te blijven kijken naar hun waanzinnige danstalent en de choreografie die constant op hoog tempo verder gaat. Ik krijg nog steeds een brok in mijn keel als ik denk aan hoe dichtbij de dansers en Ferschtman bij mij komen tijdens dit stuk. Niet alleen fysiek dichtbij, want ze staan meerdere keren vlakbij de voorste rij, maar ook hoe dichtbij ze komen op persoonlijk/emotioneel vlak. Ik voel tijdens de voorstelling nog wel dat er iemand links en rechts van me zit, maar voor de rest is er een stukje in mijn nogal vreemde hersenpan die me zegt dat ze dit stuk alleen dansen voor mij.

LeineRoebana foto via FacebookHoog tempo
Deze voorstelling moet een uitputtingsslag voor de dansers zijn, het tempo blijft hoog. Ik zit met bonkend hart van de adrenaline in mijn stoel. Ik wil meedansen! Het hoge tempo en de energie van het dramatische vioolspel van Ferschtman zie je constant in de dans terug. Ze eisen de aandacht op, maar ineens denk ik ook dat een moment van rust en iets meer aandacht voor kleine details, fijn zou zijn. Precies op het moment dat mijn pen mijn schrijfblok raakt om op te schrijven dat ik iets meer balans in het tempo zou willen, komt er balans op het toneel. Bi-zar. Alsof Leine en Roebana mijn gedachten konden lezen, komt het stuk tot rust en neemt het een andere wending. En dit fantastische, maar ergens ook een beetje enge, aanvoelen van mijn behoeften, gebeurt nog een paar keer gedurende het stuk. Precies als ik denk, nu zou dit fijn zijn, dan gebeurt het. Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt. Ook komt er ruimte voor andere, meer industriële geluiden, wat verfrissend is, ook voor de dansers. Zij lijken ineens de leiding te nemen van de koers van het stuk en de strijd wordt heviger tussen muziek en dans. Ondanks dat dansmateriaal door de dansers herhaald wordt, zoals de bewegingen aan het begin van Eugenio en Persent, verveelt het geen moment. Samen met Ware lijken zij de hoofdrollen vertolken van het stuk, wat ergens misschien jammer is voor de andere dansers, maar voor het publiek erg duidelijk en overzichtelijk overkomt. De “code”, zoals je dat noemt in de danswereld, is kraakhelder. Zo voelt dit stuk verhalend, door de emoties en de sfeer die de dansers overbrengen, zonder er een ‘verhaaltje’ vertoond wordt. Het blijft op deze manier abstract genoeg om interessant te zijn voor de geoefende danskijker, maar toegankelijk genoeg voor mensen die denken dat line-dancing en paaldansen een van de vakken zijn op de dansacademie.

Smell of Bliss. Deen van MeerDe waarheid over de liefde
Niet geheel onbelangrijk om te vertellen is dat tussen alle prachtige muziek, ijzersterke choreografie en de getalenteerde dansers, ook veel humor en vragen over de liefde de revue passeren. Uitspraken als “what is this thing called love?”, “tell me the truth about love!” en een zwaar ademende (én met indrukwekkend lage stem sprekende) Ware die ons vraagt “do you love me?” zetten me aan het denken. Tegen het einde van de choreografie zijn Ware, Persent en Eugenio verwikkeld in een zoektocht waarin ze elkaar in hoog tempo aantrekken, afstoten, ons liefdesvragen stellen, veel bewegingen herhalen, steeds zwaarder ademen, zweten alsof ze gevraagd zijn door Rexona om hun deodoranten aan een zo extreem mogelijke test te onderwerpen en zo verlaten Ware en Persent uiteindelijk het toneel. Eugenio en Ferschtman staan samen, zwijgzaam naast elkaar. Alsof zijn hele lichaam, overstelpt door emoties, huilt in plaats van zweet bij de laatste geluiden van de viool, slik ik met moeite mijn tranen weg en gaat het licht uiteindelijk uit. Wauw. Dit is dans.

Conclusie
+ Voorstelling klopt van begin tot eind en blijft interessant, krachtig en simpelweg mooi
+ Toegankelijk voor zowel de beginnende als de ervaren danskijker
+ Prachtige muziek, ijzersterke choreografie en geweldige dansers

Zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan, dus laat dit de compacte samenvatting zijn. GA NAAR DEZE VOORSTELLING! Dit is een van de weinige stukken die ik in mijn leven gezien heb waar ik eigenlijk geen enkel punt van kritiek kan bedenken. Ik ben helemaal weggeblazen door Smell of Bliss. Misschien vond ik het ergens jammer dat de hoofdrollen binnen de dansers zo duidelijk waren, maar anderzijds was dat niet storend en kregen de andere dansers ook aandacht om te shinen. Ik wil het stuk eigenlijk nog een keer zien. Ik weet zeker dat ik dan weer andere dingen ontdek. Zoals ik hierboven al zei kan ik deze voorstelling oprecht aan iedereen aanraden, of je nou meer een dans- of muziekliefhebber bent, of geen van beiden. Deze voorstelling is een schot in de roos van begin tot eind en ik kan nog steeds niet geloven dat alle momenten waarin ik behoefte had in een bepaalde choreografische verandering, dat dat PRECIES dan gebeurde. Bizar.

Ik denk dat de workshop een perfecte amuse was voor de voorstelling, mijn smaakpapillen waren als het ware al geactiveerd en zo kwam de voorstelling gelijk, keihard, binnen. Maar ook andere mensen die ik heb gesproken na de voorstelling die de workshop niet gevolgd hadden, gaven aan dat ze er meteen ‘in’ zaten met hun aandacht. De voorstelling voelde ook persoonlijker door de workshop omdat we iets gedeeld hebben met de dansers en met Leine, wij hebben ons als deelnemers kwetsbaar op durven stellen met eigen gemaakt werk en in ruil daarvoor dankten ze ons met dit stuk. Het voelde als een prachtige wisselwerking en maakte mijn dankbaarheid en het genot die avond des te groter. Heerlijk.

Voor meer informatie en de speellijst van Smell of Bliss, ga hier naar de website van Leine Roebana.

facebooktwittergoogle_pluspinterest

Laat een reactie achter