Jiri Kylian (c) Dirk BuwaldaEr zijn een paar mensen op deze aardkorst waar we op dansvlak véél aan te danken hebben en die voor een revolutie in de danswereld hebben gezorgd. Nee, ik heb het niet over Dan Karaty, Mc Hammer of Beyoncé. Vandaag vertel ik je over één van de meest geweldige en bijzondere moderne choreografen van ons tijdperk, Jiří Kylián, en over de kans die je kunt krijgen om een stuk choreografie van hem te leren dansen. Een ode aan de meester, als introductie voor leken en reminder voor de dansprofs.

Zoals ik al een keer eerder zei, zullen helaas sommige mensen bij de naam Jiří Kylián eerder denken aan een Poolse doedelzakspeler of een chique Frans parfumhuis, dan aan een van Nederlands beste moderne choreografen. Het is moeilijk om hem met iemand anders te vergelijken, maar ik denk dat je hem wel kunt zien als de Karl Lagerfeld van de danswereld, maar dan minder angstaanjagend. Hij heeft erg veel betekend voor hoe wij in Nederland (en wereldwijd) kijken naar dans en is nog steeds actief en betrokken in de danswereld. Of dans nu je beroep, hobby of passie is, deze ‘meester’ moet je kennen.

Boston ballet danst Kylian. Foto door Eric AntoniouCarrière
Kylián genoot zijn dansopleiding in Parijs en Londen en danste o.a. bij het Stuttgarter Ballett. Naast zijn talent als danser blonk hij vooral uit in het choreograferen en dit bleef niet onopgemerkt. Al snel wist hij in de internationale danswereld naam voor zichzelf te maken door zijn unieke bewegingstaal en bijzondere manier van werken. Kort nadat hij zijn eerste werk voor het Nederlands Dans Theater had gemaakt werd hij benoemd tot artistiek leider van het gezelschap (hij was toen slechts 38 jaar oud) en het gezelschap ging sindsdien steeds meer stukken dansen van zijn hand. Door zijn jarenlange werk voor het NDT is zijn verbondenheid met Nederland een feit.

Net als andere choreografen is hij in zijn carrière door meerdere ‘perioden’ gegaan waarin zijn bewegingsstijl veranderde en beïnvloed werd door verschillende culturen en kunstvormen.
In het begin van zijn carrière maakte hij abstracte, moderne balletten met een sterke emotionele spanning. Zwiepende en zwaaiende bewegingen in hoog tempo, werden afgewisseld met groepsdansen en duetten. Dans op ontzettend hoog niveau, waarin klassieke ballettechniek duidelijk te zien is, maar waar moderne dans de ‘stijl’ te noemen is. Sinfonietta is hier een goed voorbeeld van:

In de jaren ’80 maakte hij meer verhalende balletten waarin hij de muziek het uitgangspunt liet zijn en ook vernieuwde hij zijn stijl onder invloed van traditionele dansen van Aboriginals. In een latere fase maakte hij mindere emotionele stukken, met scherpere en meer sobere bewegingen, dit werden de ‘zwart-wit balletten’ genoemd. Een van mijn favoriete stukken uit deze periode is Falling Angels. (excuses voor de slechte beeldkwaliteit, alsof je door een klamme jampot probeert te kijken)

Het NDT bestaat al vele jaren uit twee groepen, NDT 1, het hoofdgezelschap en NDT 2, waar jongere dansers deel van uitmaken. Echter heeft er door Kylián een aantal jaren nóg een groep bestaan, namelijk NDT 3, waar professionele dansers van 40 jaar en ouder deel van uitmaakten. Dit was uniek in de danswereld en verdient zo absoluut extra aandacht (en respect). Op deze manier onderscheidde Kylián zich nog meer van andere moderne choreografen.

Natuurlijk zijn bovenstaande werken een microscopische greep uit de bijna 100 (!) stukken en dansfilms die hij gemaakt heeft. Dan hebben we nog niet eens gesproken over de vele onderscheidingen en prijzen die hij tot nu toe in ontvangst heeft mogen nemen. Tegen het gênante aan, maar heel erg terecht. De stukken van Kylián worden nog steeds veel gedanst en zelfs het meer gedateerde werk is nog van hoge waarde in de danswereld. Wat ik persoonlijk altijd bijzonder heb gevonden aan zijn werk is het feit dat naast de waanzinnig mooie (en extreem technische/ moeilijke) bewegingen en de manier waarop de muziek een grote rol speelt, er veelal ruimte is voor humor. Bij meerdere stukken van hem heb ik keihard gelachen (tussen het met een mond op half 6 kijken ernaar), waardoor ik het een aanrader vind voor zowel danskenners als leken om zijn werk te bekijken. Ongeacht je leeftijd of achtergrond, Kylián’s werk heeft de mogelijkheid iedereen te raken én vermaken. Werkelijk waar.

Lisa Danst, project KylianKapan & Kylián
De afgelopen jaren heb ik vele stukken van zijn hand gezien, zowel ‘live’ als op film en ik kan zeggen dat ik tot nu toe nog nooit iets van hem ben tegengekomen wat niet spot on geweldig was. Zoals je misschien al wel gelezen hebt, heb ik mijn opleiding gedaan aan de dansacademie van Codarts Rotterdam en gedurende die tijd had ik de eer om niet alleen lezingen en presentaties bij te wonen van Kylián’s professorship One of a Kind, die in samenwerking met Codarts plaatsvond, maar heb ik ook in een van de presentaties gedanst. Terwijl ik een halve hartverlamming had toen ik hem voor het eerst de dansstudio in zag lopen (volledig star struck), bleek hij juist een erg toegankelijke, vriendelijke man die iedereen persoonlijke aandacht gaf. Een unicum. Hieronder kun je me zien praten en dansen tijdens dit professorship, vanaf 10:22 min.

Toen ik eindelijk voor een volle theaterzaal het gemaakte stuk moest dansen, zat meneer natuurlijk op de eerste rij. Ik ga niet eens praten over hoe gestrest ik toen was. Toen we net begonnen waren kregen we een technische storing en werd het stuk na 1 minuut gestopt. Meneer Kylián is blijkbaar ook nog eens de koning van de improvisatie, want binnen no time stond hij met een microfoon op het podium het publiek toe te spreken over het werkproces van de choreografie. Ik stond op dat moment redelijk aan de grond genageld….naast hem. Met mijn hartslag in standje ‘achter nagezeten hamster’ sprak hij mij toe. Toen hij zei dat het allemaal erg spannend was voor ons om dit stuk te dansen, flapte ik eruit dat hij mij alleen maar meer gestrest maakte. Hij (en gelukkig ook anderen) moesten hard lachen en toen legde hij zijn hand op mijn schouder en kneep er zacht in. Ik wou dat ik kon zeggen dat ik me aan mijn toemalige mentale belofte heb gehouden om die schouder nooit meer te wassen, maar dat is me niet gelukt. Hoe dan ook een ervaring die ik nooit zal vergeten.

14'20 - Fotograaf Anne Deniau, met dank aan Sadler’s Wells TheatreRepertoire workshop
Korzo Theater in Den Haag, voelt goed aan dat Meneer nog steeds geliefd is, maar ook veel nieuwe liefhebbers zal aantrekken. Vandaar dat zij van 22 t/m 31 mei het Kylián Festival organiseren, waarbij meer recent werk van hem in de spotlight staat. Naast de geweldige programmering tijdens dit festival is het leuke van dit hele verhaal, dat ze ook twee workshops organiseren waarbij je delen aangeleerd krijgt uit Kylián’s choreografie 27’52” en deze workshops zijn verdeeld in twee niveaus waardoor het voor alle dansniveaus en leeftijden toegankelijk is. Yes!

– Op zaterdag 24 mei is de workshop voor (semi-) professionele dansers van 13:00 uur en deze zal gegeven worden door danseres Aurélie Cayla. Kosten: € 10,-.
– Op maandag 26 mei zal danser Lukáš Timulak de workshop leiden, maar dan is leeftijd en dansniveau onbelangrijk. Iedereen is welkom, van dansprofessionals tot ‘gewone’ stervelingen die eens een dansje willen wagen en alles er tussenin. De workshop begint om 20:00 uur en kost € 7,50.

Voor meer informatie over de workshop en het Kylián festival, ga hier naar de website van het Korzo Theater.

Favoriete stukken
Ter afsluiting moet ik erbij vermelden dat er nog zóveel meer geweldige stukken te ontdekken zijn van deze bijzondere choreograaf en er nog veel meer te vertellen is over hem, maar een artikel wat je drie weken kost om te lezen, leek me niet perse heel erg prettig. Bij deze nog een aantal werken van het geniale heerschap, die ik al ontelbare keren bekeken heb en nog steeds fantastisch vind. Enjoy!

https://www.youtube.com/watch?v=CDT60oqyb08

 

facebooktwittergoogle_pluspinterest

Laat een reactie achter