Don't-work-for-free-dance-talkOndanks het feit dat ik steeds vaker mensen uit de danswereld spreek die voor zichzelf opkomen bij opdrachtgevers, hun eigenwaarde in de gaten houden en (financieel) de boel redelijk tot goed op orde hebben, schrik ik van het feit dat er nog steeds vele dansstudenten, dansers en dansdocenten zijn die akkoord gaan met het werken zonder hier geld voor te krijgen. Dit varieert van eenmalige klussen aannemen onder het mom van “het staat goed op m’n CV” tot maandenlang werken zonder er maar een cent voor te krijgen. Dansprofs in Nederland, ik heb het tegen jullie. In dit pleidooi denk ik na over de negatieve consequenties voor jezelf én voor anderen van het werken voor nop. Het moet afgelopen zijn.

Doperwten en geen flaps
De mensen die mij en mijn blog wel (een beetje) kennen, weten dat ik graag opkom voor de belangen van dansprofs. Met leuke reacties (van dansers) tot erg kwade (van opdrachtgevers) tot gevolg. Helaas is er nog veel mis in ons vak. Velen van ons zijn niet goed opgeleid over de zakelijke kanten, maken hierdoor beslissingen die op de korte en lange termijn negatieve gevolgen hebben voor zowel de individu als anderen. Over dit soort zaken heb ik al vaker gesproken, onder andere bij mijn pleidooi Dans, geld en ZZP’er zijnde Onbetaalde Factuur en mijn recente interview met Lisa Ross-Marcus. Om gelijk to the point te komen: een onderliggend probleem is dat de meeste dansers de eigenwaarde en het zelfvertrouwen van een doperwt hebben, hierdoor akkoord gaan met ongunstige voorstellen en afspraken. Zo nemen dansers zichzelf en het vak niet serieus genoeg waardoor opdrachtgevers en buitenstaanders dat ook niet doen. Een wisselwerking.

dance-talk-gratis-werken-nooit-meer-doenDans is een hobby toch?
Een doorn in mijn oog is het feit dat ik steeds vaker aanbiedingen van eenmalige of langdurige projecten op de markt zie verschijnen waar geen vergoeding tegenover staat, misschien reiskosten als je geluk hebt. Als dansprof hoef ik natuurlijk niet te vertellen hoe compleet gestoord dit is, want hierdoor betaal jij eigenlijk zelf om te “mogen” werken. Je moet bij elke klus immers denken aan: tijd en kosten voor je eigen training, voorbereidingstijd, reistijd, opleidingskosten, je vaste lasten, en het kleine detail dat je werkt om te leven en leuke dingen te doen. Je werkt niet om te werken. Ik las bijvoorbeeld een oproep voor dansers voor een videoclip van een BN’er. De eisen waren best hoog: ze zochten mensen met een gedegen achtergrond in verschillende dansstijlen en die ook meerdere opnamemomenten aanwezig konden zijn. Vergoeding: ‘de eeuwige roem’ en misschien een selfie met de artiest. Belachelijk, want een dergelijk productiebedrijf geeft wel flink geld uit voor de locatie(s), catering, publiciteit, visagist en ga zo maar door. Dansers betalen komt niet in hun op omdat ze veelal denken dat we dansen omdat we het ‘leuk’ vinden, niet omdat het onze baan is. Daar zit ook een pijnpunt voor ons: buitenstaanders zien dans als hobby, niet als een serieus beroep waar zonder twijfel gewoon voor betaald zou moeten worden.

Dance-talk-sad-dancer-work-dor-freeDe gevolgen
Een lastig punt in deze kwestie is ook iets wat algemeen bekend is in het dansvak: voor jou vele, vele anderen. Als jij weigert een onbetaalde klus te doen, dan heeft een opdrachtgever de luxe om op zoek te gaan naar iemand anders die wel zo gek is om het voor nop te doen. De concurrentie is momenteel zo groot in ons vak, er is altijd wel iemand te vinden die wil. Dahag eigenwaarde. Hiermee verpest deze danser het eigenlijk niet alleen voor zichzelf, want je vindt je eigen werk blijkbaar niets waard, maar uiteindelijk ook voor anderen, want de markt ‘leert’ dat een dergelijk voorstel normaal is. Wat zeg ik: het is zelfs fantastisch! Dansers geef je de vage belofte dat het een geweldige ervaring is, wat goed zal staan op het CV, en verder hoef je niets over de balk te smijten. We leren opdrachtgevers dat het hele beeld dat dans een leuke ‘hobby’ is, dat je als danser op miraculeuze manier kunt leven van niets anders dan passie, lenigheid en blijdschap, klopt, en zo verandert er werkelijk niets. Wat doen we onszelf toch aan? Zou een chef-kok drie dagen onbetaald willen koken voor een hele straat, om hierna als vergoeding een Hema-bon en een high-five te krijgen? Dacht het niet. Iemand met een dergelijke vraag wordt keihard uitgelachen, en terecht. In alle beroepsgroepen buiten de kunstsector is onbetaald werken not done. Een dergelijke vergelijking is voor mij altijd een goede wake-up call. Het kan echt niet.

Geef een signaal af
Ondanks dat dansers vaak op zichzelf zijn aangewezen pleit ik ervoor dat we door deze issues meer samen komen, praten over ons werk en de zakelijke kanten van het vak, en zo een sterkere ‘Hell No’ uit kunnen spreken naar onbetaalde klussen en onrealistische eisen. Zo leren we opdrachtgevers en buitenstaanders ook dat het dansprof-zijn een respectabel vak is, we meer waard zijn, etc. Zodra we meer eisen, samen, passen opdrachten en opdrachtgevers zich vanzelf aan. Als niemand meer onbetaald wil dansen, komt het geld vanzelf.

1307039786605_4962730Onderhandelen is het nieuwe niet-onderhandelen
Natuurlijk zijn er soms gevallen waarin het werken zonder vergoeding niet een directe ‘nee’ moet zijn, dus op dat vlak moet ik ook een beetje nuanceren. Vriendendiensten, een kans een creatief project op te zetten met andere (startende) kunstenaars, een samenwerking met een choreograaf waar je altijd al van droomde, het geven van proeflessen, etc.  Dat kan een reden zijn om het toch te doen. Maar mijn advies is om wel altijd kritisch na te denken, duidelijke afspraken te maken en dit alles vast te leggen. Overal maar meteen ‘ja’ op zeggen zonder goed na te denken over de consequenties op persoonlijk en financieel vlak, is altijd een slecht idee. Wil je toch een onbetaalde klus doen, denk van tevoren realistisch na over de volgende twee vragen: wat gaat het me kosten (tijd, geld, energie) en wat ga ik er realistisch gezien voor terug krijgen? Als een vergoeding bij een klus werkelijk geen optie is, bespreek openlijk een alternatief wat wel haalbaar is voor de andere partij. Zo geef je toch een signaal af dat je meer waard bent en heb je minder snel het gevoel gebruikt te worden. Doe je een klus voor een kledingmerk? Overleg of je kleding mag houden. Kun je werken met een choreograaf waar je gek op bent, bespreek of je kosteloos een voorstelling mag bijwonen of een keer aanwezig mag zijn bij een repetitie. Er zijn altijd meer opties dan als een dansant schaap overal maar mee akkoord gaan. Je wilt uiteindelijk niet als dansprof op je 40e nog in een studentenkamer wonen, zonder pensioenopbouw, toekomstperspectief en met het constante gevoel dat je eigenlijk een beter leven zou moeten hebben. Je hebt het zelf in de hand.

Ik ben erg benieuwd naar je mening en ervaring op dit vlak. Praat mee, denk mee, doe mee! 

Op de hoogte blijven van alles rondom Dance Talk? Hier kun je me vinden:
X Twitter: @Dancetalk_Blog
X Facebook: Dancetalk
X Instagram: Dancetalk_nl

 

 

facebooktwittergoogle_pluspinterest

5 reacties

  1. wat een goed en sterk stuk! Goed om over na te denken!

  2. Dit is nu exact het voorbeeld van wat er aan het gebeuren is. Eerst wordt er een campagne gestart waarom het “sociaal”is als uitkeringsgerechtigden, vrijwilligerswerk gaan doen, oftewel Werken zonder Loon. Daardoor ontstaat verdringing en heeft het ook een drukkende waarde op de betaalde arbeid.
    Hier zie je een voorbeeld waarin in Betaalde arbeid dezelfde argumenten gebruikt worden, om werkenden voor niks te laten werken.
    Alles is bedoeld om onze inkomens te verlagen, ten behoeve van de ondernemers.
    We steunen deze oproep van harte. Hun strijd is onze strijd.

    Stop Werken zonder Loon in welke vorm dan ook !

  3. Mijn cv op willen bouwen klinkt herkenbaar. Als ik nee zeg vragen ze iemand anders, klinkt ook herkenbaar. Oproepen van tv programma’s met de kenmerken die je noemt heb ik inderdaad ook ontvangen. Ik zie door jou tekst in dat als we gezamelijk nee zeggen tegen gratis werken, er een verandering kan komen. Maar die gesprekken vragen inderdaad om nog een vaardigheid erbij te leren.

    • Dank voor je comment! Ik hoop dat meer dansers die vaardigheid eigen gaan maken. Maar inderdaad, dan moet iedereen nee zeggen.

  4. Zeker een punt. Maar aan de andere kant is het van een makers-point-of-view heel anders.
    Ik ben hard bezig een dansgezelschap op te zetten maar omdat de kunstwereld een hele andere wereld is dan de ‘gewone’ wereld is er gewoon minder geld.
    Een bedrijf kan bijvoorbeeld een starterslening krijgen.
    Een kunstenaar niet.
    Ik heb daarom dansers / stagaires nodig die toch onbetaald willen meewerken.

    Geld is al jaren een probleem in de danswereld. Tale as old as time. Maar er zijn genoeg dansers die wel rond kunnen komen. (Kunnen we dat niet eens promoten ipv altijd maar roepen dat er geen geld is.)

    We moeten elkaar supporten en helpen als we kunnen. Tuurlijk kan je niet for ever gratis werken of misschien kun je het je helemaal niet veroorloven. Niemand neemt het je kwalijk

    Ik hoop in ieder geval dat als je dit leest dat IK het enorm waardeer als je een obetaalde klus doen of hebt gedaan en dat ik hard ga vechten om betaalde banen aan te kunnen bieden.

Laat een reactie achter bij Nikki Reactie annuleren