geen-spiegel-dans-dance-talk-2Een aantal elementen horen nu eenmaal bij dans. Zoals het gebruik van de barre bij klassiek ballet, het dragen van losse kleding bij hiphop, het rollen over de dansvloer bij modern floorwork en ga zo maar door. Toch hebben alle dansstijlen een ding gemeen: alles vindt plaats voor een spiegel. Maar is het eigenlijk wel goed voor dansers om elke dansles of repetitie met het spiegelbeeld geconfronteerd te worden? Ik onderzocht de voor- en nadelen en ik realiseerde me dat vele dansers minder afhankelijk zouden moeten zijn van de spiegel. Jij misschien ook wel..

The (wo)man in the mirror
Al vanaf het moment dat je voor het eerst je teennagel over de drempel van een dansstudio zet is je lichaam, je houding, uitstraling en je uiterlijk erg belangrijk. De aanwezigheid van spiegels helpen hier erg goed bij. Door een spiegel leren we veel over ons lijf; onze goede en minder goede punten, leren we bewegingen aan, kunnen we onze danstechniek verbeteren, werken aan expressie, zorgen dat we gelijk dansen met (en afkijken bij) anderen en ga zo maar tien jaar door. Logisch dat je in bijna alle dansstudio’s over de hele wereld wel een spiegel kunt vinden. En (bijna) niemand vraagt zich eigenlijk af of dat niet nadelige gevolgen heeft. Daarom doe ik het bij deze. Het kan namelijk anders en, daar komt ie: beter.

Gaga. Photo by Gadi DagonBatsheva
Toen ik een paar jaren geleden mijn eerste Gaga les deed in de studio’s van Batsheva Dance Company in Tel Aviv, was er geen enkele spiegel te vinden. Het is namelijk het idee van Batsheva dat we door spiegels het contact met onszelf kwijtraken en veel te veel gefixeerd zijn op het uiterlijk van dans in plaats van het gevoel ervan. Tijdens Gaga lessen (waar deze ook gegeven worden) zijn spiegels zelfs ‘verboden’. Interesting yes? Ik was de eerste paar lessen nogal de kluts kwijt hierdoor. Deed ik het wel goed? Klopte het wel in vergelijking met de andere dansers? En meer van dat soort dingen. Dat is bij Gaga totaal onbelangrijk en zette me aan het denken. Ik was dat niet gewend en vond het eigenlijk meer confronterend dan het zien van mijn spiegelbeeld. Gek he? Bij Batsheva is deze filosofie nogal hardcore, want het gezelschap doet ook andere techniek trainingen, zoals klassiek ballet, zonder spiegels. Toen ik daar achterkwam brak mijn spitz. Ik vroeg de dansers hiernaar en tot mijn verbazing zeiden ze dat het een van de meest ‘bevrijdende’ dingen was wat ze op dansvlak ooit hadden meegemaakt. Een eye-opener voor mij, vooral gezien het feit dat deze dansers hierdoor niet als ongeleide projectielen over het podium denderen, maar behoren tot de crème de la crème van de danswereld. Ze zijn er dus alleen maar beter door gaan dansen, omdat ze gefocust zijn op eigen sensaties van het lijf en op elkaar. Zouden wij daar iets van kunnen leren? Je raadt het goed: hell yeah. De spiegel doet meer kwaad dan dat we ons bewust zijn.

Spiegelitus & co
Naast de begrijpelijke voordelen, zijn er dus ook nadelen te bedenken als je alleen maar gewend bent om te dansen voor een spiegel. Een van de meest onpraktische gevolgen hiervan is toch wel dat de overgang van het oefenen van een choreografie voor de spiegel, naar het performen op het podium nogal heftig kan zijn qua oriëntatie. Ik heb vaak genoeg gekeken naar voorstellingen met jonge, of minder ervaren dansers die op het podium geen duidelijke focus hadden of simpelweg compleet gedesoriënteerd waren. Niet alleen vervelend voor de dansers, maar ook voor de dansmakers. Maar ook voor ervaren dansers kan de overgang van studio naar podium pittig zijn en vaak wachten we te lang met het dansen zonder spiegel of met een ander ‘front’. Een interessant bijverschijnsel van enkel dansen voor een spiegel is ook het krijgen van ‘spiegelitus’. Hiermee bedoel ik dansers die tijdens een les constant naar zichzelf kijken. Herkenbaar? Dit kan een obsessie zijn met het uiterlijk en het frustrerende ‘plukjes achter oren doen tijdens het dansen’ of ‘topje omlaag trekken’. Maar ook kan dat tijdens een dans betekenen dat als er is aangeleerd om een bepaalde kant op te kijken, diegene met ‘spiegelitus’ steevast naar zichzelf blijft kijken in de spiegel. De hele tijd. Dit kan hardnekkige vormen aannemen en is bovendien moeilijk af te leren. Geen goede zaak.

geen-spiegel-dans-someecards-dance-talkHet staat buiten kijf dat de spiegel ook een negatieve invloed op ons zelfbeeld kan hebben. Dag in dag uit naar jezelf kijken in de spiegel slaat eigenlijk nergens op als je het vanuit een ‘normale mensen’-oogpunt bekijkt. Hoe meer je kijkt, hoe meer je ziet (duh), maar ook in negatieve zin. Vooral bij jonge dansers maak ik me daar zorgen over, zij zijn immers veel sneller geneigd een onrealistisch (negatief) zelfbeeld te ontwikkelen en hun mogelijkheden en talent te vergelijken met anderen.
Vele dansers beleven daarnaast door het karakter van ons beroep (“het kan altijd beter, hoger, groter”) én door de constante confrontatie met de spiegel dat het glas vaker half leeg is dan half vol. Het feit dat de meeste dansers gigantische perfectionisten zijn, wordt eigenlijk alleen maar verergerd door de constante focus op de spiegel. Zonde eigenlijk he. Want hoe lame ik de quote “Dance as if no one’s watching” ook vind, er zit wel wat in. Op het moment dat je namelijk kunt dansen zonder oordeel, dus ook niet van jezelf en de spiegel, is dat eigenlijk de hele essentie van dans, niet waar? Dans gaat er toch om hoe het voelt, om wat je overbrengt en het pure genot wat je hieruit haalt? Voor mij in ieder geval wel. Daar moeten we dus iets mee.

geen-spiegel-dans-dance-talkGeniet, maar gebruik met mate
Ik ga nu niet zeggen dat alle spiegels uit dansstudio’s moeten verdwijnen en dat het de bron is van al het kwaad op de (dans)wereld, maar ik denk dat het heel erg belangrijk is om in de gaten te houden dat de balans tussen wat je ziet en wat je voelt als je danst, klopt. Daar zijn we als dansers sowieso te weinig mee bezig. Je bent niet alleen de danser die je ziet in de spiegel. De spiegel is een hulpmiddel, meer niet. Het is niet de ‘waarheid’ of de graadmeter voor wat je talent is. Dans wordt door de constante focus op de spiegel ook ergens heel erg oppervlakkig, zonde, alsof we bang zijn om met ons gevoel geconfronteerd te worden. Iets waar we ons uit gewoonte onnodig aan vastklampen en afhankelijk van zijn. We weten niet beter, want er zijn (te) weinig docenten die een andere werkwijze hanteren. Het kan echter ontzettend veel dansplezier, nieuwe inzichten en zelfvertrouwen opleveren om die gewoonte vaker los te laten. Dans(techniek) aanleren krijgt bovendien veel meer diepgang en waarde op het moment dat het niet alleen gaat om het plaatje. maar ook dat het fysieke gevoel van het uitvoeren van een bepaalde beweging klopt. Dat is eigenlijk bij elke dansstijl zo. Bovendien ben ik ervan overtuigd dat dansers vele malen creatiever zijn zonder spiegel en het ieders danskwaliteiten en mogelijkheden verbetert, want het kan heel erg bevrijdend werken. In die vrijheid zit de kunst en de essentie van het vak. Daardoor wordt dans sterker, beter, overtuigender en vooral ‘echter’. Draag dit dus over aan je leerlingen als je dansdocent bent, praat hierover met mede-dansers bij een repetitie. Investeer in gordijnen als je een eigen dansstudio hebt, wat de stijlen ook zijn die er gegeven worden. Dans vaker met je rug naar de spiegel, stimuleer anderen om minder gefixeerd te zijn op de spiegel en, als het kan, bedek de spiegel in een dansstudio regelmatig. Zo leren we onszelf en elkaar uiteindelijk waar het ook alweer om gaat. Dat je goed bent zoals je bent en dat dans gaat over genot, niet om het plaatje.

Ik ben erg benieuwd naar je mening op dit punt. Dans jij altijd met gebruik van de spiegel, zou je dat willen veranderen?

Op de hoogte blijven van alles rondom Dance Talk? Hier kun je me vinden:

X Twitter: @Dancetalk_Blog
X Facebook: Dancetalk
X Instagram: Dancetalk_nl

 

facebooktwittergoogle_pluspinterest

6 reacties

  1. Ik heb het helemaal met je eens! Tuurlijk is het handig om een spiegel in de dansstudio te hebben maar zonder gaat ook prima. Wij hebben de afgelopen tijd met onze selectiegroep zonder spiegel getraind ter voorbereiding van een voorstelling. En ik moet zeggen dat zonder spiegel dansen ook wel lekker is! Je hoeft helemaal nergens op te Letten en je kunt gewoon je ding doen!

  2. helemaal mee eens, ik heb 9 jaar lang zonder spiegels lesgegeven, ik hebe ze eigenlijk nooit gemist…nu inmiddels wel heel veel spiegels werk ik ook vaak bewust zonder spiegel. Ook om de leerlingen bewust te laten worden van hun eigen lijf en zelf de stof te weten ipv af te kijken. Dit ook met betrekking op voorstellingen in theater, daar heb je tenslotte ook geen spiegels!!! Dus zonder spiegels trainen is soms wel eens goed!!!!!

    Gr Marleen

  3. Ideaal dat je soms bij floorwork niet eens in de spiegel kan kijken omdat je op de vloer ligt. Leerlingen werken veel beter met hun zintuigen en zijn bewuster van elkaar in de ruimte en ‘voelen’ meer!

Laat een reactie achter