Violaine_Chapallaz_Stella__MG_9998_zw1Een grote naam in de dans- en theaterwereld en zeg maar gerust een (dansante) duizendpoot; dat is Stella van Leeuwen. Ik hoorde op een feestje over haar en wist direct dat ik haar moest zien te strikken voor Dance Talk. Na een beetje zoeken, stalken en een paar maanden wachten was het dan ein-de-lijk zover: we ontmoetten elkaar in Amsterdam, waarbij we een fantastisch gesprek hadden over haar (dans)leven, carrière en haar visie op de danswereld. Interessant voor dansers, niet-dansers, Lowlands-gangers en alles daar tussenin.

Stella in het kort
Het Lowlands Festival in Biddinghuizen is zowel in binnen- als buitenland al jaren een begrip. Niet alleen door de muziekoptredens en algehele hysterie die er heerst, maar ook door het sterke theater- en dansprogramma dat te zien is in de zogeheten Juliet-tent. Ik kwam erachter dat Stella van Leeuwen al vele jaren het brein is achter de programmering in deze tent. Beste. Baan. Ooit. Punt. Ze begon haar carrière in de theaterwereld als (ballet)danseres, maar werd uiteindelijk in plaats van dansprof mime-speler en actrice, is inmiddels dansprogrammeur voor verschillende partijen én jurylid van een erg bijzondere commissie. Als ik op een zonnige dag tegenover haar zit vraag ik haar de oren van haar (krullerige) kop, lachen we vaak (en hard), eten we pinda’s, bestelt ze een glas bier maar krijgt een pul ter grootte van een kinderhoofd en tolt mijn hoofd van alles wat ze vertelt.

theaterschool-dance-talk-stella-van-leeuwenRondreizen en freelance-sores
Ondanks haar (inmiddels) imposante CV, begon Stella haar carrière in de podiumkunsten vol met onzekerheden. Vergelijkbaar met hoe het nu is voor dansers en acteurs, was er toen ze studeerde aan de Mime-opleiding in Amsterdam weinig werk voor mime-spelers en was de concurrentie groot. ‘Ik had dan ook ontzettend geluk dat ik op een gegeven moment tijdens mijn opleiding werk kreeg als mime-speler in een grote operavoorstelling. Het werken in een opera was niet helemaal mijn ding en zwaar om te combineren met mijn studie door het vele reizen in het buitenland, maar ik moest de kans wel grijpen. Daardoor begon het balletje voor mij te rollen als freelancer, want eenmaal afgestudeerd kon ik regelmatig werk vinden in films, bij tv-programma’s, theatervoorstellingen en ook in opera’s. Ik werd hierdoor ongelofelijk allround, wat leerzaam was, maar ik merkte met verloop van tijd dat ik daardoor voor de buitenwereld niet zo gemakkelijk meer te plaatsen was. Een soort Manusje-van-alles werd ik. Soms had ik het idee dat ik nergens écht goed was en dat maakte me ongelukkig. Dat gevoel van nergens in uitblinken begon me rond mijn 30e op te breken; ik had het idee dat niets echt vleugels kreeg wat ik deed. Ik zat soms 2 maanden thuis zonder werk, wachtend, wat me demotiveerde. Om mezelf een schop onder mijn kont te geven ben ik de Docent Mime Opleiding gaan doen, wat ik in een jaar kon afronden. Zo gaf ik mezelf weer een doel. Kort na mijn afstuderen kreeg ik een baan als docent daar en nu werk ik er nog steeds als productie en assistent artistieke leiding.’

Juliet-tent-lowlands-dance-talkLowlands & Stella
‘Maar hoe kwam je dan bij Lowlands? Zag je een vacature, heb je mensen ervoor moeten chanteren?’ Mijn gretige brein is niet ingesteld op het bijna filmische verhaal dat volgt. Stella was simpelweg op het juiste moment op de juiste plek. ‘Tijdens een kerstborrel raakte mijn (inmiddels overleden) man aan de praat met Eric van Eerdenburg, de festivaldirecteur van Lowlands. Die verzuchtte het jammer te vinden dat er geen theatervoorstellingen meer op het festival stonden en op zoek te zijn naar iemand die dit weer op kon zetten met hem. Mijn man deed iets wat mannen altijd zo lekker doen, die denken in snelle oplossingen, en dus schoof hij mij zonder gene naar voren. Het zweet stond in mijn nek, ik was nog nooit naar Lowlands geweest, had nog nooit geprogrammeerd, maar toch was Eric meteen geïnteresseerd. In verband met alcoholische versnaperingen die avond besloten we dat dat niet de plek of het moment was om er verder over te praten. Kort erna spraken we af en hij bood me de baan aan met de interessante woorden ‘van mij mag je het gaan proberen’. Ik was in de wolken, maar kreeg ook een halve hartverzakking. Ik had geen idee wat ik moest doen. Ik heb toen twee weken nauwelijks geslapen en mezelf uiteindelijk bij elkaar geraapt. Ik ben mensen gaan bellen, heb gezelschappen die er vroeger hadden gestaan teruggevraagd en ook het programma aangevuld met mijn eigen smaak. Die eerste zomer in de Juliet was mijn programma een succes, maar ik had nog een lange weg te gaan. Het Lowlands publiek is namelijk erg bijzonder: als ze iets goed vinden breken ze de tent af en geven ze een applaus waar de mensen op het podium nauwelijks aan gewend zijn door de normaliter afgemeten respons in een theater. Maar als ze iets niet goed is, lopen ze direct weg of gaan ze joelen. Die eerlijkheid was heftig voor mij in het begin, maar ook nuttig. Ik ben daardoor zoekende geweest naar hoe lang stukken moeten zijn om interessant te blijven, of het mainstream of experimenteel moet zijn, wat de geluidsoverlast van de andere activiteiten op het festival doet in de tent. Een zoektocht naar balans eigenlijk. Je wilt als programmeur natuurlijk vermaken, maar ook opvoeden. Net als wat er gebeurt bij tv-programma’s als So You Think You Can Dance, daar is misschien niet iedereen fan van, maar het is belangrijk voor de toekomst van dans vind ik. Alle confrontaties met de kunst zijn nuttig. Ik voel die verantwoordelijkheid dan ook. Er moet dus voor mij in die tent iets ontstaan waardoor er op het terrein gefluisterd wordt dat Juliet de ‘place to be’ is, of mensen nou theaterkenners zijn of niet. Het heeft tijd gekost voor mij om daar grip op te krijgen, maar dat lukt me nu.’

Ballerina’s in tenten en magie
Stella’s aanpak bleek inderdaad succesvol, want steeds meer dansgezelschappen wilden met haar om de tafel zitten, iets wat ze zelf niet had verwacht. ‘Ondanks mijn groeiende zelfvertrouwen en ervaring als programmeur, moest ik mezelf toch wel even in mijn arm knijpen toen ik op een dag had afgesproken met Ted Brandsen, directeur van het Nationale Ballet. Hij bleek echter maar wat open te staan voor een samenwerking en zo kwam een droom voor mij uit. Dat jaar liet het balletgezelschap niet alleen Het Zwanenmeer zien, met een hysterisch applaus tot gevolg, maar gaven ze ook een balletles voor festivalbezoekers. De tent was afgeladen. Een mooi Lowlands-jaar was dat, hoewel ik denk dat de komende editie van Lowlands ook héél gaaf voor het Juliet-publiek gaat zijn. Ik heb er weer voor moeten knokken, maar ik ben blij met de uitkomst. Er zullen dit jaar onder andere fragmenten van Scapino Ballet, Ann van den Broek, Conny Janssen Danst, Farruquito (= flamenco, zij geven een workshop) te zien zijn, als ook de volledige voorstelling ‘Horror’ van Jakop Ahlbom. Ik kan niet wachten, hoewel ik ook zoals altijd de tent in en uit zal lopen van spanning. Dat overweldigende applaus wat mensen daar kunnen geven is zo’n kick, dan vergeet ik alle strubbelingen en het vele werk wat eraan vooraf is gegaan. Dat is pure magie. Daar hoop ik dit jaar ook weer op.’

Pinda’s
Ondertussen eten we pinda’s. Stella drinkt moedig door.

Kijk-mij-nou deel 2 en 3 en levenslessen
Je zou denken dat ze als dansprogrammeur, eigenaar van een leuke hond (die was mee), sociale duizendpoot en haar werk voor de Mime opleiding, niet eens meer tijd zou hebben om te ademen, laat staan nog meer werk aan te nemen. Toch kreeg Stella een paar jaar geleden een offer she couldn’t refuse: ze wordt gevraagd als jurylid voor de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD). Zij reiken de ‘Zwanen’ uit, zeg maar de Oscars van de Nederlandse danssector. Een eer met de hoofdletter E. Ze zei uiteraard ja. ‘Toen ik begon in die jury had ik weer dat ‘kijk mij nou’-gevoel wat ik bij Lowlands in het begin ook had. Ineens zat ik tussen theatermensen die mij al jaren inspireerden, ik was star-struck. Ondanks het feit dat ik niet dezelfde kennis en ervaring had als de anderen op het vlak van bijvoorbeeld dansgeschiedenis, merkte ik toch dat ik me staande wist te houden tussen deze grootheden. Wat zeg ik, ik was op een humorvolle manier al gelijk erg kritisch. Ondanks het feit dat ik van mijn kritiek soms nachten wakker lag, denkend dat ik te ver was gegaan, bleken de anderen dit juist te waarderen. Goed onderbouwde kritiek geven en openhartig zijn is iets wat bij mij hierdoor hoger in het vaandel is komen te staan. Dat waarderen mensen uiteindelijk altijd. (is levensles nr. 1) Ook nu ik onlangs dansprogrammeur ben geworden van de Zwolse Theaters, werk ik met deze zelfde mentaliteit. Ik ben iemand die dus onzeker in nieuw werk begint, gek genoeg steeds in het diepe gegooid wordt, maar uiteindelijk mijn draai weet te vinden door eerlijk te blijven, maar ook hulp en advies te durven vragen aan naderen’. Ze lacht als ze mij ineens wild ziet pennen. ‘Je moet jezelf altijd (laten) helpen als je met iets nieuws begint.’ (levensles nr.2) 

Stoelen Foto by David Joyce via FlickrHet glas is half vol
Er wordt gezegd dat vrouwen goed kunnen multi-tasken, maar Stella’s huidige banenpakket geeft mij al klotsende oksels bij de gedachte. Schoorvoetend vraag ik haar hoe ze in godsnaam al deze (dans)ballen in de lucht houdt. Voor het eerst zie ik een frons op haar voorhoofd verschijnen. ‘Mijn werk stopt inderdaad nooit, afgezien van een paar weken per jaar waarin ik het iets rustiger heb. Ik scout constant stukken, bezoek elke week grote en kleine theater- en dansvoorstellingen, bekijk dvd’s, lees recensies, praat met ‘insiders’. Ik moet constant op de hoogte zijn van wat er speelt. Dat is heftig ja, want het komt vaak genoeg voor dat ik 5 avonden per week in het theater zit en als ik niet uitkijk nog meer dan dat. Ik kan er in drukke tijden dan ook gigantisch van genieten als ik erachter kom dat er een avond niets te zien is. Begrijp me niet verkeerd, de theaterwereld is fantastisch, maar het ‘theaterleven’ zou een schijnwereld worden als je daarbuiten niet écht leeft, vrienden hebt en goed zorgt voor jezelf. Ik wandel graag met mijn hond, kijk domme tv-programma’s, spreek af met vrienden en fotografeer graag. Zo vind ik balans en blijf ik met beide benen op de grond, maar dat is iets wat ik echt heb moeten leren. Sinds het overlijden van mijn man realiseer ik me meer dan ooit hoe belangrijk dit is, om niet te verdrinken in de werkdruk en te kunnen blijven genieten van alles wat ik doe. Na zijn overlijden ben ik dan ook dankbaar geworden voor alle momenten waar ik de rust en helderheid heb om stil te staan bij de schoonheid van het leven. Je moet rust vinden en tijd maken om de mooie dingen in het leven te zien, inmiddels kan ik dat. Het glas is niet meer half leeg voor mij, het is half vol.’ Ik ben geraakt. Wow.

Carrière-advies van Stella
Op Dance Talk schrijf ik regelmatig over hoe moeilijk het is om als freelancer te werken in het dansvak, dat is te lezen op mijn Carrière pagina. De concurrentie is hoog, er zijn weinig banen, door het wegvallen van subsidies komen velen nauwelijks rond en overwegen een carrièreswitch. Als ik Stella in dit (inmiddels) intieme gesprek vertel over mijn ervaringen en zorgen, knikt ze regelmatig met haar hoofd en geeft ze direct tips. ‘Mijn beste advies is dat je echt in beweging moet komen, letterlijk en figuurlijk. Thuis zitten en nadenken over je leven en zorgen levert je niks op, in je hoofd gebeurt er wel een heleboel, maar in realiteit gebeurt er niks. Mensen gaan geen medelijden met je hebben en je werk aanbieden, je word NIET gebeld. Ga praten met mensen in het vak die jou inspireren, laat je tunnelvisie los over wat je zou moeten doen, combineer interesses en talenten die je hebt, want je bent nooit alleen maar goed in één ding. Bekijk je netwerk en vraag hulp. Ik had toen ik jaren geleden thuis zat nooit gedacht dat ik programmeur zou worden, maar op het moment dat ik in beweging kwam, begonnen dingen op z’n plek te vallen. Ik heb geleerd dat je als dans- of theaterprof niet moet onderschatten hoeveel kennis je hebt; ook al lijk je in een andere/ nieuwe functie ergens niet zoveel van iets af te weten; al je lessen, advies van docenten en ervaringen zijn nooit voor niks geweest. Je weet en kunt veel meer dan je denkt.’ Amen. Ik heb hierdoor zin om te gaan juichen, rond te rennen, mensen te bellen en dingen te gaan aanpakken die ik te lang heb laten liggen.

NDT in een tent
2 uur later, een paar kilo pinda’s en een lamme schrijfhand verder vraag ik haar tot slot wat ze graag nog op Lowlands zou willen zien. Direct vertelt ze me dat ze al vele jaren bezig is om het Nederlands Dans Theater op het festival te krijgen. Ze is vastberaden, maar tot nu toe lukt het steeds niet door het drukke rooster van het gezelschap. Ik heb in ieder geval mijn fingers crossed, want dat zou waanzinnig tof zijn. Episch zelfs. Dit is een van Stella’s favoriete NDT stukken:

Huppelen over de Dam
Als Stella en ik afscheid nemen knettert het in mijn hersenpan door alle interessante dingen die we hebben besproken, ik voel me energieker dan ooit. Haar ervaringen en visie op het dansvak hebben mij de ogen geopend, maar ik heb vooral oprecht genoten van deze leuke middag met haar. Wat een geweldig mens. We glimlachen naar elkaar, zeggen ‘tot snel’, want we zien elkaar binnenkort op een poep-chique avond van het NDT. Iets met het ministerie van Buitenlandse Zaken en feestelijk gekleed moeten komen. We hebben afgesproken er samen een fruitige en gezellige avond van te maken. Oh oh, dat wordt wat.

Ik hoop dat jij ook genoten hebt van dit gesprek! Ben jij al wel eens naar Lowlands geweest en heb je daarbij de Juliet-tent bezocht? Ik ben benieuwd naar je ervaringen. Laat het weten in de comments hieronder of reageer op de Dance Talk Facebook pagina. Lees hier meer over de komende editie, die vindt plaats van 21 t/m 23 augustus.

Op de hoogte blijven van alles rondom mij en Dance Talk? Hier kun je me vinden:

X Twitter: @Dancetalk_Blog
X Facebook: Dancetalk
X Instagram: Dancetalk_nl

facebooktwittergoogle_pluspinterest

Laat een reactie achter